Βιταμίνη D το Φθινόπωρο: Πότε Αρχίζουν να Πέφτουν τα Επίπεδα και Ποιοι Χρειάζονται Περισσότερη Προσοχή

Το καλοκαίρι τελειώνει, οι ώρες που περνάμε έξω μειώνονται και σταδιακά επιστρέφουμε σε γραφεία, σχολεία και κλειστούς χώρους. Μαζί με αυτή την αλλαγή αρχίζει να περιορίζεται και ένας από τους βασικότερους τρόπους με τους οποίους ο οργανισμός μας εξασφαλίζει βιταμίνη D: η σύνθεσή της στο δέρμα με τη βοήθεια της ηλιακής ακτινοβολίας UVB. Αυτός είναι και ο λόγος που το φθινόπωρο αποτελεί καλή περίοδο για να δώσουμε περισσότερη προσοχή στη βιταμίνη D, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα χαμηλών επιπέδων. Πότε όμως αρχίζουν πραγματικά να πέφτουν τα επίπεδά της; Μας προστατεύει το ηλιόλουστο ελληνικό κλίμα; Και ποιοι χρειάζεται να είναι περισσότερο προσεκτικοί;

Τι Είναι η Βιταμίνη D και Γιατί Είναι Σημαντική;

Η βιταμίνη D είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη με σημαντικό ρόλο σε πολλές λειτουργίες του οργανισμού. Μπορούμε να την προσλάβουμε από ορισμένες τροφές, όμως ένα σημαντικό μέρος της παράγεται από τον ίδιο τον οργανισμό όταν το δέρμα εκτίθεται στην UVB ακτινοβολία του ήλιου. Ο πιο γνωστός ρόλος της αφορά την απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου και τη διατήρηση της φυσιολογικής κατάστασης των οστών και των δοντιών. Παράλληλα, η βιταμίνη D συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, στη φυσιολογική λειτουργία των μυών και στη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων ασβεστίου στο αίμα.
Η επάρκειά της, επομένως, δεν αφορά μόνο τα οστά αλλά αποτελεί μέρος της συνολικής φυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού.

Γιατί Μπορεί να Μειώνεται η Βιταμίνη D το Φθινόπωρο;

Η παραγωγή βιταμίνης D δεν εξαρτάται απλώς από το αν έξω έχει ήλιο. Σημαντικό ρόλο παίζουν η εποχή, η ώρα της ημέρας, το γεωγραφικό πλάτος, ο φωτότυπος, η ηλικία και η επιφάνεια του δέρματος που εκτίθεται. Το καλοκαίρι, η εντονότερη UVB ακτινοβολία και οι περισσότερες ώρες που περνάμε έξω διευκολύνουν τη δερματική σύνθεση της βιταμίνης D. Καθώς όμως προχωρά το φθινόπωρο, οι ημέρες μικραίνουν, η ένταση της UVB ακτινοβολίας μειώνεται και καλύπτουμε μεγαλύτερο μέρος του σώματός μας με ρούχα. Παράλληλα, επιστρέφουμε σε μια καθημερινότητα όπου μεγάλο μέρος της ημέρας περνά σε εσωτερικούς χώρους. Έτσι, η δυνατότητα παραγωγής βιταμίνης D μπορεί σταδιακά να περιορίζεται και ο οργανισμός βασίζεται περισσότερο στα αποθέματά του και στη διατροφική πρόσληψη.

Αφού Έχουμε Ήλιο στην Ελλάδα, Μπορούμε να Έχουμε Χαμηλή Βιταμίνη D;

Ναι. Η ζωή σε μια ηλιόλουστη χώρα δεν εγγυάται από μόνη της επαρκή επίπεδα βιταμίνης D. Κάποιος μπορεί να ζει στην Ελλάδα, αλλά να εργάζεται ολόκληρη την ημέρα σε εσωτερικό χώρο, να μετακινείται κυρίως με αυτοκίνητο και τελικά να έχει περιορισμένη έκθεση του δέρματος στον ήλιο. Επιπλέον, παράγοντες όπως η ηλικία, ο φωτότυπος και ορισμένες καταστάσεις υγείας μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα βιταμίνης D. Επομένως, μεγαλύτερη σημασία έχουν οι πραγματικές καθημερινές συνήθειες και οι ατομικοί παράγοντες κινδύνου και όχι απλώς ο αριθμός των ηλιόλουστων ημερών.

Ποιοι Χρειάζονται Περισσότερη Προσοχή;

Ο κίνδυνος χαμηλών επιπέδων βιταμίνης D δεν είναι ίδιος για όλους. Περισσότερη προσοχή μπορεί να χρειάζονται:

• άτομα που περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σε εσωτερικούς χώρους,
• άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς η ικανότητα του δέρματος να συνθέτει βιταμίνη D μειώνεται με την ηλικία,
• άτομα με πιο σκούρο φωτότυπο,
• άτομα με πολύ περιορισμένη έκθεση του δέρματος στον ήλιο,
• άτομα με παχυσαρκία,
• άτομα με ορισμένες παθήσεις ή προβλήματα δυσαπορρόφησης.

Στις τελευταίες περιπτώσεις, ιδιαίτερα, η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με γιατρό ή άλλο αρμόδιο επαγγελματία υγείας.

Πώς Καταλαβαίνω Αν Έχω Χαμηλή Βιταμίνη D;

Η ανεπάρκεια βιταμίνης D μπορεί να μην προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, συχνά δεν είναι ειδικά μόνο για αυτήν. Κούραση, μυϊκή αδυναμία ή ενοχλήσεις στα οστά μπορεί να παρατηρηθούν σε σημαντική έλλειψη, όμως μπορεί να οφείλονται και σε πολλές άλλες αιτίες. Ο τρόπος αξιολόγησης των επιπέδων είναι η εξέταση αίματος για την 25-υδροξυβιταμίνη D [25(OH)D], όταν υπάρχει σχετική ένδειξη. Το αποτέλεσμα πρέπει να ερμηνεύεται σε συνδυασμό με το ιστορικό και τις ανάγκες του κάθε ανθρώπου.

Ποιες Τροφές Περιέχουν Βιταμίνη D;

Η βιταμίνη D βρίσκεται φυσικά σε σχετικά λίγες τροφές. Καλές πηγές είναι κυρίως τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, η σαρδέλα και το σκουμπρί. Μικρότερες ποσότητες υπάρχουν στον κρόκο του αυγού και σε ορισμένες άλλες τροφές, ενώ υπάρχουν και προϊόντα εμπλουτισμένα με βιταμίνη D. Η ισορροπημένη διατροφή είναι σημαντική, αλλά σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να μην επαρκεί από μόνη της για την κάλυψη των αναγκών.

Πότε Χρειάζεται Συμπλήρωμα Βιταμίνης D;

Η έναρξη του φθινοπώρου δεν σημαίνει ότι όλοι πρέπει αυτόματα να ξεκινήσουν συμπλήρωμα βιταμίνης D. Η ανάγκη εξαρτάται από την ηλικία, τη διατροφή, την έκθεση στον ήλιο, τον τρόπο ζωής, τα επίπεδα της βιταμίνης D και τυχόν παράγοντες κινδύνου. Στα συμπληρώματα συναντάμε κυρίως τις μορφές D2 και D3, με τη βιταμίνη D3 να χρησιμοποιείται πολύ συχνά. Υπάρχουν επίσης διαφορετικές περιεκτικότητες και μορφές, όπως κάψουλες, δισκία, σταγόνες και sprays. Η δοσολογία όμως έχει σημασία. Η βιταμίνη D είναι λιποδιαλυτή και η υπερβολική πρόσληψη για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες επιπτώσεις. Επομένως, οι υψηλές δόσεις δεν πρέπει να λαμβάνονται χωρίς κατάλληλη καθοδήγηση.

Τrending now

Συμπέρασμα

Το φθινόπωρο αλλάζουν σταδιακά οι συνθήκες που ευνοούν τη φυσική παραγωγή βιταμίνης D: οι ημέρες μικραίνουν, περνάμε περισσότερο χρόνο σε κλειστούς χώρους και η έκθεση στην UVB ακτινοβολία περιορίζεται. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι χρειάζονται συμπλήρωμα μόλις τελειώσει το καλοκαίρι. Είναι όμως μια καλή περίοδος για να εξετάσουμε τη διατροφή, τις καθημερινές μας συνήθειες και τυχόν παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο χαμηλών επιπέδων. Ο στόχος δεν είναι «όσο περισσότερη βιταμίνη D τόσο καλύτερα», αλλά η επάρκεια με βάση τις πραγματικές ανάγκες του οργανισμού.

Συχνές Ερωτήσεις για τη Βιταμίνη D

1. Πότε αρχίζει να πέφτει η βιταμίνη D;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη περίοδος για όλους. Καθώς προχωρά το φθινόπωρο, η δυνατότητα δερματικής σύνθεσης περιορίζεται σταδιακά, ενώ τα επίπεδα επηρεάζονται και από τα αποθέματα του οργανισμού, τη διατροφή και τον τρόπο ζωής.

2. Χρειάζεται να παίρνω βιταμίνη D κάθε μέρα τον χειμώνα;
Όχι απαραίτητα. Η ανάγκη για συμπλήρωμα και η κατάλληλη δοσολογία εξαρτώνται από τις ανάγκες και τους παράγοντες κινδύνου κάθε ανθρώπου.

3. Ποια εξέταση δείχνει αν έχω έλλειψη βιταμίνης D;
Χρησιμοποιείται η μέτρηση της 25-υδροξυβιταμίνης D [25(OH)D] στο αίμα. Η ερμηνεία του αποτελέσματος πρέπει να γίνεται από επαγγελματία υγείας.

4. Ποια είναι η διαφορά μεταξύ βιταμίνης D και D3;
Η βιταμίνη D είναι ο γενικός όρος για μια ομάδα λιποδιαλυτών βιταμινών. Οι δύο βασικές μορφές που συναντάμε είναι η βιταμίνη D2 (εργοκαλσιφερόλη) και η βιταμίνη D3 (χοληκαλσιφερόλη). Με απλά λόγια, λοιπόν, η D3 είναι μία μορφή της βιταμίνης D και όχι διαφορετική βιταμίνη. Είναι επίσης η μορφή που παράγει φυσικά το σώμα μας όταν το δέρμα εκτίθεται στην ηλιακή ακτινοβολία UVB και χρησιμοποιείται πολύ συχνά στα συμπληρώματα διατροφής. Τόσο η D2 όσο και η D3 μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα βιταμίνης D στον οργανισμό. Ωστόσο, η D3 έχει δείξει γενικά μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στην αύξηση και διατήρηση των επιπέδων της 25(OH)D στο αίμα.
Έτσι, όταν βλέπεις σε ένα συμπλήρωμα την ένδειξη «Vitamin D3», δεν πρόκειται για κάτι διαφορετικό από τη βιταμίνη D, αλλά για τη συγκεκριμένη μορφή της, τη χοληκαλσιφερόλη.

5. Ποιες τροφές έχουν βιταμίνη D;
Οι σημαντικότερες φυσικές πηγές είναι κυρίως λιπαρά ψάρια, όπως σολομός, σαρδέλες και σκουμπρί. Μικρότερες ποσότητες συναντώνται στον κρόκο του αυγού, ενώ υπάρχουν και εμπλουτισμένα τρόφιμα.